Bestuursverslag

Facilicom heeft in 2015 een recordomzet geboekt. Zorgdivisie Incluzio groeide het sterkst, maar maakte wel nog aanloopverliezen. Mede door incidentele verliezen in bouw- en installatieprojecten en het faillissement van V&D daalde de winst. De directie neemt maatregelen om de omzetgroei vast te houden en de winst te verhogen.

Voor het eerst in lange tijd is de concernomzet in 2015 weer significant gegroeid, en wel naar een recordomzet van € 1.150 mln (+ 11.7 procent). De groei was redelijk verdeeld over de verschillende activiteiten. Zorgdivisie Incluzio groeide het sterkst, maar het jonge bedrijfsonderdeel maakte nog wel aanloopverliezen. Omdat er ook incidentele verliezen waren in de bouw- en installatieprojecten en omdat het faillissement van V&D fors aankwam, daalde de EBITA met 54 procent tot € 13.8 mln. Hoewel het eigen vermogen opnieuw met 3% groeide, zijn wij niet tevreden met dit resultaat. In dit directieverslag wordt aangegeven welke maatregelen zijn genomen om de positieve omzetgroei vast te houden en de winst te verhogen.

Marktontwikkelingen en marktstrategie

De facilitaire markten blijven over het algemeen krimpen in volume. Dit is inmiddels een vertrouwd beeld. Toch biedt dit ook nieuwe mogelijkheden omdat er tegelijk hogere eisen worden gesteld aan facilitaire dienstverlening op het gebied van flexibiliteit, hospitality en beleving. Facilicom speelt op verschillende manieren in op deze ontwikkelingen.

Het klantgerichtheidsprogramma dat we door het hele concern hebben uitgerold heeft ertoe geleid dat klantgerichtheid veel sterker in onze genen is verankerd. De scores op gebied van klanttevredenheid zijn fors gestegen, klanten ervaren bovendien echt een verandering bij ons management. Hiermee stijgt ook de retentie, en dat is cruciaal voor onze marktpositie.

De unieke positie die Facilicom heeft in integrale dienstverlening met alle specialismen in huis, is in 2015 verder uitgebouwd met de samenvoeging van Facilicom Facility Solutions en Breijer Bouw & Installatie tot een totaal integraal bedrijf: Facilicom Solutions. In 2016 wordt deze fusie verder geïmplementeerd en gaan klanten profiteren van de voordelen die een integrale organisatie biedt: naadloze dienstverlening gericht op de klantorganisatie in plaats van op de interne structuur van de leverancier. Ook in België krijgt deze manier van werken steeds meer vorm.

Natuurlijk blijven onze single service bedrijven ook ontwikkelen om een voorsprong te behouden op de concurrentie. Gom en Trigion hebben in Nederland hun organisatie ingericht naar branches in plaats van regio’s en sluiten daarmee beter aan bij de behoeften van de klanten. Cateringdivisie Prorest werkt niet langer met rayonmanagers, maar met klantteams. Verder investeert Facilicom in niches, zoals evenementenbegeleiding en verkeersregelaars (Safety Group), en energiebeheer (overname Ploos Energieverlening). In België zijn ondernemingen overgenomen in installatietechniek (HEC en Co-Worx), maar ook in receptiediensten (Manpower Receptiediensten).

In Nederland investeert Facilicom met Incluzio sterk in de zorg. De kerncompetenties die we in vijftig jaar hebben ontwikkeld in de facilitaire dienstverlening blijken goed aan te sluiten bij de behoeften van de zorgsector. In 2015 is met de zorgdivisie reeds een geconsolideerde omzet gerealiseerd van € 78 mln. In 2015 is een meerderheidsaandeel verkregen in RadarIncluzio en in Cordaan Thuisdiensten. Incluzio is marktleider geworden in ‘zorg op afstand’ door twee overgenomen zorgcentrales toe te voegen aan het reeds bestaande onderdeel De ZorgCentrale.nl. Dankzij het veel grotere volume kan fors worden ontwikkeld in nieuwe technieken. In de zorg en ondersteuning heeft Incluzio stevige voet aan de grond gekregen met grote contracten in onder andere Utrecht, Rotterdam en de kop van Noord-Holland. Dankzij dergelijke contracten groeit de zorgdivisie uit tot een significant onderdeel van Facilicom.

De investeringen in ons SAP-systeem worden voortgezet. In het lopende jaar staan onder andere de Belgische bedrijven en Facilicom Solutions op het programma. Elders in dit jaarverslag doen we verslag van nog meer investeringen in 2015 in klantgerichtheid en innovatie, geven we de belangrijkste wapenfeiten op het gebied van klant & markt, doen we verslag van de overige investeringen in technologie, en laten we zien wat we in het verslagjaar hebben gedaan aan het delen van kennis en het aldus creëren van meer zichtbaarheid.

Personeelsontwikkelingen

Op personeelsgebied blijft duurzame inzetbaarheid van onze medewerkers een belangrijk thema. Een groot onderzoek in 2015 heeft gezorgd voor meer inzicht in deze materie en geeft ons instrumenten hoe we medewerkers kunnen helpen zelf meer regie te nemen.

In 2015 is het aantal medewerkers in vaste dienst met slechts 2 procent gestegen, terwijl de omzet met 11.7 procent is gestegen. Om in te kunnen spelen op krimp in de facilitaire markten en inbesteding is een flexibele schil noodzakelijk. Desalniettemin blijft long-time employment een belangrijke doelstelling, ook om vakmanschap te behouden en betrokkenheid te creëren.

Op het gebied van social return heeft Facilicom in 2015 de doelstellingen behaald, ook omdat we met onze dienstverlening hieraan goed invulling kunnen geven. Het realiseren van social return staat overigens wel enigszins op gespannen voet met de boventalligheid die ontstaat door marktkrimp. Toch hebben we hierin in 2015 een goede balans in weten te creëren, zoals ook is te lezen in het MVO-jaarverslag.

Belangrijk aandachtspunt blijft dat het medewerkersbestand op alle niveaus een reële afspiegeling is van de maatschappij. In het uitvoerend echelon zien we soms een verdeling naar beroep: vooral mannen in de beveiliging en vooral vrouwen in de schoonmaak. Dat zijn we ons bewust, hoewel we ook kunnen constateren dat het totaal aantal vrouwen over heel Facilicom in 2015 zo’n 60 procent was. In het hoger kader is de man-vrouwverdeling inmiddels bijna 50/50. Op bestuurlijk niveau is dit nog niet bereikt en we zien hier op korte termijn geen verandering in.

Financiële resultaten

Begin 2015 gingen wij er vanuit dat wij omzet en rendement ongeveer op hetzelfde niveau zouden houden als in 2014. Wat omzet betreft zijn de verwachtingen ruim overschreden. Een groei van 11.7 procent tot een geconsolideerd omzetvolume van € 1.150 mln is een uitstekende prestatie. Van deze groei komt € 47 mln voor rekening van Incluzio, maar de omzet in de facilitaire activiteiten groeide dus eveneens, deels door de overnames. Ook de schoonmaakactiviteiten in Engeland groeiden sterk. De omzetafname bij Trigion vanwege het stoppen van de luchthavenbeveiliging is grotendeels gecompenseerd door een hoger volume bij het COA (asielzoekerscentra) en het opnemen in de consolidatiekring van Safety Group. Verder scoorden we in consortiumverband in het verslagjaar PPS-contracten voor de rechtbank Breda en voor rijkskantoor de Knoop in Utrecht. Hiermee is voor langere tijd omzet veiliggesteld, en dat is essentieel voor de continuïteit.
 
Het financieel resultaat over 2015 was ronduit teleurstellend. De winst vóór belasting, interest en afschrijvingen immateriële activa (ebita) daalde met 54 procent tot € 13.8 mln. Dit was grotendeels te wijten aan forse incidentele verliezen bij grote bouw- en installatieprojecten bij Breijer en bij grotere aanloopverliezen bij Incluzio dan verwacht. De belangrijkste activiteiten op het gebied van facilitaire dienstverlening in de Benelux bleven qua winstgevendheid goed op peil.

Om dergelijke verliezen in de toekomst te voorkomen, zijn verschillende maatregelen genomen. Op grond van de tegenvallende resultaten wordt het besluit om de bouw- en installatieactiviteiten af te bouwen versneld doorgevoerd. Binnen het nieuwe bedrijf Facilicom Solutions zullen wij ons op technisch gebied vooral focussen op service en onderhoud. Voor Incluzio ligt de focus in 2016 vooral op het beter beheersen van de bedrijfsmatige organisatie. Verder zijn activiteiten die bij Tapwacht in 2015 nog verliesgevend waren inmiddels volledig gesaneerd.

Tot 2015 heeft Facilicom de betaalde goodwill bij overnames altijd direct ten laste gebracht van het eigen vermogen. Anticiperend op wijzigingen in de regelgeving is dat beleid aangepast en wordt vanaf 2015 betaalde goodwill geactiveerd en afgeschreven ten laste van het resultaat. Het effect op de winst was in 2015 € 3.8 mln.

Een laatste gebeurtenis die de winst beïnvloedde was het faillissement van V&D. Dat had veel impact op Facilicom, omdat bij de winkelketen contracten liepen voor schoonmaak, winkelsurveillance en brandbeveiliging.

Door al deze factoren daalde de totale nettowinst na belasting tot € 8,4 mln (-64 procent). Dat is teleurstellend en ligt onder de norm die wij onszelf ten doel hebben gesteld. De solvabiliteit bleef met 44 procent hoog in vergelijking met soortgelijke ondernemingen. De complete jaarrekening is te vinden in het Financieel jaarverslag.

Vooruitzichten

In 2015 heeft Facilicom zijn bedrijfsstructuur gewijzigd. Er is een Algemeen Bestuur ingesteld, dat als een one tier board bestaat uit uitvoerende en niet-uitvoerende bestuurders. De uitvoerende bestuurders vormen het concerndirectieteam en voeren de directie. Door als familie-aandeelhouders zitting te nemen in het Algemeen Bestuur is het mogelijk het bedrijf ook in familiehanden te houden wanneer er geen familieleden meer in het concerndirectieteam zouden zitten. In 2016 zal in dit proces de volgende stap worden gezet en zal Geert van de Laar de rol van CEO overnemen van Hans Gennissen, die non-executive voorzitter blijft van het Algemeen Bestuur.

Wij verwachten geen grote wijzigingen in de marktvooruitzichten voor facilitaire dienstverlening in Nederland. De strategie zal dan ook vrijwel ongewijzigd worden voortgezet. Klantgerichtheid blijft veel prioriteit houden om de concurrentiepositie en vooral de retentiegraad verder te verbeteren. Daarnaast worden met specifieke maatregelen de slecht presterende bedrijfsonderdelen extra aangepakt, zoals hierboven beschreven.

Voor onze zorgactiviteiten geldt dat wij een steeds sterkere marktpositie krijgen. De noodzaak om zorg effectiever te organiseren, zodat met krimpende budgetten aan een stijgende zorgvraag kan worden voldaan, maakt dat er behoefte is aan de bijzondere aanpak van Incluzio. Wij verwachten met deze zorgdivisie dan ook verder te groeien in 2016. Dit jaar zal nog aanloopverlies worden gemaakt, vanaf 2017 moet Incluzio winst opleveren.

De facilitaire bedrijven in België zullen zich verder ontwikkelen en licht groeien. In Frankrijk is het omzetvolume gedaald, maar verwachten we met de resterende orderportefeuille betere resultaten te behalen. Facilicom UK & Ireland zal fors doorgroeien op basis van reeds bekende nieuwe contracten.

Facilicom blijft geïnteresseerd in overnames waarmee we onze portfolio kunnen versterken.

Risico

De onderneming is bereid om algemene zin risico’s aan te gaan. Voor het algemeen kader van risicobeheer wordt verwezen naar de toelichting op de jaarrekening. Onderkend worden de operationele, financiële maar vooral ook de sociaal maatschappelijke aspecten van risicobeheer. Wij hebben een stringent kader van risicobeheer opgezet zoals beschreven in de voornoemde paragraaf. Risicobeheer is ingebed in al onze lagen in de organisatie - dashboards zijn ingesteld om hier aan te kunnen voldoen en hiermee beheersen we - operationele, financiële en maatschappelijk/sociale indicatoren. We zijn ons bewust dat ondanks een stevig kader van risicobeheer de onderneming toch wordt geconfronteerd met afwijkingen van verwachtingen. Dit openbaart zich bij de uitrol van nieuwe bedrijfsonderdelen en bedrijfsactiviteiten zoals zorg en welzijn, waarin Facilicom zijn know how exploiteert maar geconfronteerd wordt met aanloopverliezen. Wij zijn bereid deze te aanvaarden aangezien wij geloven in de organisatie die wij daaromheen hebben neergezet. Dit wordt intern specifiek gemonitord. De uitrol van nieuwe bedrijfsactiviteiten geschiedt altijd onder supervisie van divisiemanagement en verantwoordelijkheid concerndirectieteam (CDT). De zorg- en welzijndivisie is een bewuste keuze van Facilicom, waarmee wordt ingezet op groei. Dit is naast een bepaald financieel risicokader van opstartkosten ook in operationele zin een belangrijk agendapunt, waarbij andere meer sociale en minder hard meetbare key-indicatoren van toepassing zijn. Wij zijn ervan overtuigd dit proces te kunnen managen met ons uitgangspunt van de juiste mensen op de juiste plek. Om dit te kunnen waarborgen is een ervaren en deskundig team beschikbaar.

Facilicom heeft bij zijn dienstverlening altijd ingezet op full service dienstverlening, zo ook bij aangegane PPS-contracten. Een aantal PPS contracten exploiteert Facilicom als single party. Alhoewel wij overtuigd zijn van de kracht van deze werkwijze, zijn wij in 2015 toch geconfronteerd met forse negatieve contractverliezen. Deze beïnvloeden het bedrijfsresultaat in 2015 met bijna € 10 mln negatief. Het risicoprofiel van dergelijke contracten achten wij voor de langere termijn dan ook niet meer verantwoord. Wij zullen contracten van dergelijke omvang daarom alleen nog in samenwerkingscombinaties doen om het risico beter te kunnen spreiden en managen.

De financiering van de bedrijfsexploitatie heeft Facilicom van oudsher steeds met eigen vermogen gedaan. In 2015 zijn wij voor het eerst geconfronteerd met contracteisen die een bepaalde vorm van externe onafhankelijke financiering voorschrijft. Dit heeft gevolgen voor onze balansposities aangezien wij hiertegenover een geblokkeerd deposito van € 11,9 mln hebben gesteld. Het geeft ook een andere dynamiek aan stakeholders waaraan wij verantwoording moeten afleggen. Dit hebben wij goed ingebed in ons treasury-beleid.

De in 2015 doorgevoerde stelselwijziging van activering goodwill brengt een nieuw beheersingskader met zich mee. Waar wij voorheen de betaalde goodwill direct ten laste van het eigen vermogen brachten worden we nu in onze bedrijfsexploitatie geconfronteerd met de afschrijvingslasten en ook de financieringslasten die bedrijfsovernames met zich mee brengen. In het kader van risicobeheer vinden wij dit een goede ontwikkeling aangezien deze kosten nu ook daadwerkelijk drukken op de divisies die bepaalde investeringsbeslissingen hebben genomen en deze nu zichtbaar moeten 'terugverdienen' in hun exploitatie. Daarnaast zullen wij periodiek een herevaluatie doen van de geïnvesteerde bedragen om te bezien of deze nog conform verwachting verloopt, respectievelijk impairment vereist. In 2015 heeft dientengevolge een bijzondere waardevermindering plaatsgehad ten bedrage van € 2,5 mln.

Facilicom heeft een actief incassobeleid en is er in de afgelopen jaren goed in geslaagd om het incassorisico te managen. Incasso indicatoren, ouderdomsanalyse debiteuren is een belangrijk onderdeel in de periodieke resultaatverantwoording. Einde boekjaar werden wij geconfronteerd met het faillissement van een grote opdrachtgever V&D. Een dergelijk faillissement heeft naast de financiële impact van afboeking vordering tevens een grote maatschappelijke impact vanwege de werkgelegenheid die verdwijnt. Gelukkig zijn we erin geslaagd een groot deel van de werknemers te herplaatsen, maar macro-economisch zijn hierdoor helaas wel een groot aantal arbeidsplaatsen verloren gegaan.

Afsluitend

Voor 2016 verwachten we een uitdagend jaar. Er is veel in beweging. De grootste bedrijfsonderdelen Trigion en Gom Nederland zijn in transitie naar een klantgeoriënteerde structuur, Facilicom Solutions is als fusiebedrijf nog volop in ontwikkeling en Incluzio wordt steeds volwassener. Een aantal lastige bouw- en installatieprojecten brengen flinke risico’s met zich mee. Facilicom zit in een dynamische fase die veel energie geeft, maar die het ook lastig maakt om goed te overzien wat dit zal betekenen voor de financiële resultaten.

Wij gaan er echter van uit dat de maatregelen die we hebben genomen vruchten zullen afwerpen, en dat de resultaten in 2016 een stijging zullen laten zien van omzet én rendement.

Schiedam, 13 april 2016

De concerndirectie